Os foxos do lobo, trampas seculares para a caza

Na actualidade o lobo en Galicia non ten ningún depredador natural, excepto un que vale por moitos, o home. Segundo diversos estudos Galicia podería albergar o 30 % do lobo da Península, ao redor de 700 exemplares como moito.

En moi poucos lugares de España o lobo é un animal protexido e en Galicia é considerado un animal cinexético, é dicir que se pode cazar, aínda que con certos matices. Segundo o plan de xestión do lobo trátase dunha especie á que se debe garantir a súa viabilidade e manter unha poboación estable. En Galicia non se trata como un animal en risco e cando este choque cos intereses humanos poderá ser cazada para manter e diminuír a súa poboación ante ataques recorrentes. Ademais desta caza permitida debemos contar as mortes acaecidas por cazadores furtivos dos que se cre detrás do 20% de mortes anuais do lobo en Galicia.



Os nosos veciños de Portugal teñen prohibida a caza do lobo e é un animal completamente protexido. Con todo as pobres mandas non entenden de fronteiras políticas e ao cruzar os límites entre os dous países dun paso a outro pasan de estar protexidos a estar a expensas de batidas organizadas.

Ben é verdade que existen ataques a gando e moitos o consideran un gran problema, aínda que se supón que a Xunta paga as pezas devoradas. Segundo lemos unha posible solución pasa de novo por "o autóctono" pois existen razas bovinas que se defenden do lobo e non son atacadas, como o caso da todoterreo e excelente cachena e a raza caldelá. Unha boa defensa que ademais parece ter baixo control aos lobos son tamén os  mastines.

Mastíns e cachenas en Olelas. Entrimo


Ata a segunda metade do século pasado o lobo non corría ningún risco e mesmo o seu número era enorme. Nos anos 70 a matanza indiscriminada converteuno nunha especie vulnerable e a pouco estivo de desaparecer.

Hoxe en día a ameaza para o home é nula e para o gando presenta mínimos riscos que se debería asumir sen contemplacións. Con todo e como comentamos antes, hai anos e non digamos séculos, o lobo era un animal moi habitual das nosas serras e supoñían un verdadeiro e grave problema para as comunidades que se sustentaban en boa medida co gando.

Para tentar frear en pequena medida os ataques do lobo ideáronse unha serie de trampas que foron usadas xa desde épocas medievais e algunhas ata mediados do século  XX. Moitos restos deles chegaron ata os nosos días e outros foron reconstruídos e postos en valor. Hoxe en día coñécense a existencia de máis de 200  foxos  do lobo no noroeste da Península.

Existían varios tipos de  foxos que describiremos a continuación.

As trampas ían desde os buracos no chan máis simples que eran recubertos con vexetación ata complexas estruturas de  mampostería con centos de metros en muros.

Foxo da cabrita


A súa referencia indícanos o nome do animal que normalmente se deixaba dentro dun foso de forma circular de pedra. Os seus xemidos incesantes atraían ao lobo famento cara a unha presa ben fácil. Adoitaban construírse xunto a saíntes rochosos ou ladeiras de montañas de tal forma que o lobo puidese entrar sen dificultade pero que unha vez dentro non puidese saír debido a que os muros superaban habitualmente os dous metros. Unha vez a cabrita deixaba de balar os veciños sabían que o lobo caera na trampa e tan só debían ir darlle morte.

Foxo do Lobo en Parada de Sil
Foxo de Guende, foto de Meteolobios Wikiloc

Foxos en forma de "v", converxentes e de dobre converxencia


Tratábase de longos muros, ás veces de centos de metros, que converxían nun punto onde existía un  foxo circular de varios metros de profundidade. Algúns fosos deste tipo en épocas medievais tiñan os seus "muros" creados con material vexetal e por iso é posible que algúns fosos simples tamén contasen con paredes converxentes dos que como é lóxico non quedaría nada.

Foxo de dobre converxencia en Campo, Covelo

A idea era sinxela. Certos días do mes a xente debía colaborar na caza do lobo e por iso repartíanse en grupos polo monte para que con cans e con moito ruido lograsen levar á presa ata os muros e así non ter escapatoria e caer directamente na trampa. No foso podía ver pedras puntiagudas de lousa como algún caso en Lugo ou ben estacas de madeira afiadas. Ás veces dábaselle morte directamente con lanzas e outras armas.

Foxo do lobo en Carballedo: Cotobade

Foxos en forma de cruz


Os máis raros, de feito só coñécense dous en toda a Península e casualmente ambos están en Galicia e na provincia de Ourense. Tratábase de catro muros formando unha cruz en cuxa converxencia estaba o foso. Desta forma a trampa abarcaba os catro puntos cardinais e era máis sinxelo cazar ao lobo. Un deles é o foxo de Covateiras, en Bande:

/

O outro es´ta moi preto do encoro do río Cenza, en Vilariño de Conso:



Trampas naturais


Cóntase que nalgúns lugares con grandes precipicios como a zona dos canóns do Sil os lobos eran empuxados cara a eles e así precipitarse ao abismo.


Foxos de lobo de  Xente


Destes non imos falar neste momento, pero que saibades que nalgunhas zonas de Galicia existe a tradición popular que algún dos fosos falados anteriormente tamén era utilizados para tentar cazar aos  licántropos.

A caza do lobo moitas veces festexábase como un gran triunfo e mesmo se mostraba polos pobos a presa xa morta para que os veciños visen a fazaña. 

Como curiosidade comentar que no norte de Portugal, en Arcos de  Valdevez, cando o lobo caía na trampa era o home máis valente o que se introducía nela para darlle morte.

Comentarios

Publicacións populares deste blog

O Pozo do Arco, fervenzas e muíños | GALICIA MÁXICA

Cruceiros de Galicia

Sorpresa! Un neveiro recuperado